Królowa Jadwiga   (prezentacja PP)

 

jad3Jadwiga, trzecia z kolei córka Ludwika Wielkiego Andegaweńskiego, króla Węgier i Polski, oraz Elżbiety Bośniaczki, przyszła na świat w Budzie najprawdopodobniej 18 lutego 1374 roku. Osobowość młodej królewny kształtowało najpierw wychowanie na dworze budzieńskim, który był jednym z najznakomitszych dworów ówczesnej Europy. Z dworu węgierskiego wyniosła Jadwiga znajomość i zamiłowanie do życia dworskiego, ale także umiejętność czytania, znajomość kilku języków, zainteresowanie literaturą, sztuką i nauką.

Wg zamierzeń jej ojca, Jadwiga miała objąć tron węgierski, natomiast Polską władać miała jej starsza siostra, Maria. Koncepcja oddania korony polskiej Jadwidze powstała po śmierci króla Ludwika, kiedy to panowie małopolscy nie zgodzili się ani na kontynuację unii personalnej z Węgrami, ani na regencję Zygmunta Luksemburskiego, męża Marii.

Po dwuletnim bezkrólewiu, jesienią 1384 roku starożytnym traktem wjechała do Polski, witana entuzjastycznie przez panów małopolskich, rycerstwo i chłopów, nowa królowa. 16 października 1384 roku niespełna jedenastoletnia Jadwiga otrzymała insygnia władzy królewskiej, a dwa lata później w Katedrze Wawelskiej poślubiła 36-letniego Wielkiego Księcia Litewskiego – Władysława Jagiełłę, dając początek unii polsko-litewskiej.

Dwa brzemienne w skutki wydarzenia wiążą się z osobą Jadwigi jako władczyni Polski: unia polsko-litewska i chrzest Litwy oraz restytuowanie Uniwersytetu Krakowskiego. W obu przypadkach królowa musiała się zgodzić na daleko idące osobiste wyrzeczenia: zgoda na poślubienie Jagiełły, człowieka około 20 lat starszego, „obcego poganina” oraz rezygnacja z klejnotów i kosztownych szat, by stworzyć fundusz na odbudowę uniwersytetu.

We wszystkich podejmowanych przez Jadwigę działaniach widać jej osobowość, cechy charakteru. Długosz pisał, że „okazywała rozsądek i dojrzałość”, mimo młodego wieku „cokolwiek mówiła albo czyniła, wydawała jakby sędziwego wieku powagę”.
W swoim życiu starała się realizować ideał życia kontemplacyjno-czynnego. Opiekunka chorych i ubogich, dobrodziejka szpitali w Bieczu, Sandomierzu, Nowym Sączu, fundatorka ołtarzy była Jadwiga jednocześnie ośrodkiem życia dworskiego. Miała własny dwór, niezależny od króla, chętnie otaczała się ludźmi wysoko wykształconymi, uczonymi, teologami, wykładowcami uniwersytetów. Utrzymywała świeckich muzyków, jeździła konno, polowała, przyjmowała sama lub razem z królem zagranicznych dyplomatów i dostojników.

Była także czynnym politykiem. W 1387 roku na czele wojsk przybyła na Ruś Halicką, przyłączając ją do Korony. Odegrała doniosłą rolę w doprowadzeniu do zgody między Jagiełłą a Witoldem. Prowadziła korespondencję z Krzyżakami, wykazując dojrzałość i takt polityczny, które pozwalały jej na wyciszanie konfliktów z Zakonem. Słała listy i poselstwa do Rzymu w sprawach odpustów, obsady biskupstw w Polsce, a także odnowienia uniwersytetu w Krakowie.

22 czerwca 1399 roku urodziła córeczkę Elżbietę Bonifację. Dziewczynka zmarła 13 lipca, a cztery dni później odeszła jej matka, pogrążając w żałobie króla i poddanych. Pozostała po niej tradycja osoby świątobliwej i wybitnej.

Kult królowej Jadwigi zaczął się rozwijać zaraz po jej śmierci. Uwieńczeniem rozpoczętego w 1426 roku procesu beatyfikacyjnego był dzień 8 czerwca, kiedy na Błoniach krakowskich papież Jan Paweł II dokonał kanonizacji Jadwigi, a papieską homilię zakończył słowami: „Święta (…) królowo, Jadwigo, ucz nas dzisiaj – na progu trzeciego tysiąclecia – tej mądrości i tej miłości (…)”.

Oprac. na podst. „Poczet królów i książąt polskich”, Warszawa 1998

Motywacja wyboru królowej Jadwigi Andegaweńskiej

na patronkę Publicznego Gimnazjum nr 1 w Połańcu

 

jad4W polskiej tradycji historycznej królowa Jadwiga zajmuje poczesne miejsce jako jedyna kobieta-król na polskim tronie, władczyni dobrze zasłużona dla ludzi. Obierając tę postać za Patronkę naszej szkoły, mamy na uwadze jej wybitną osobowość, zasługi dla rozwoju polskiej kultury i podnoszenie poziomu intelektualnego społeczeństwa oraz sumienne wypełnianie powierzonych obowiązków.

Nade wszystko imponuje nam:

Świadoma i odpowiedzialna postawa królowej Jadwigi, która – pomimo bardzo młodego wieku – przyjęła na swe barki ciężar rządzenia obcym krajem;
Umiejętność zjednywania sobie ludzi i zdobywania ich serc, dzięki czemu doprowadziła do zgody między Władysławem Jagiełłą a Witoldem oraz pokojowo zażegnywała konflikty polsko – krzyżackie;
Troska o losy państwa i narodu polskiego – królowa Jadwiga przyczyniła się do umocnienia wewnętrznej siły państwa i znaczenia Polski wśród krajów Europy; była prekursorką zjednoczenia Europy, łącząc swoją osobą trzy narody (Polskę, Węgry, Litwę);
Troska o podniesienie kultury umysłowej w Polsce – władczyni doceniała wagę nauki, przeznaczając swoje osobiste klejnoty na odbudowę Akademii Krakowskiej;
Świątobliwe życie królowej Jadwigi – jej dobroć, pokora, łagodność, wrażliwość i ujmujący stosunek do świata.

Postać królowej Jadwigi, chociaż historycznie bardzo odległa, wciąż jest bliska ideałom współczesnej młodzieży i stanowi odzwierciedlenie naszych dążeń na drodze do zjednoczonej Europy.